Nieuw instrument in strijd tegen loonkloof

Precies een week na Equal Pay Day 2013 lanceert het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM) de website www.loonkloof.be, samen met haar jaarlijkse loonkloofrapport. zij-kant en het ABVV zijn blij dat het Instituut op die manier de loonkloof onder de aandacht houdt én bedrijven praktische tools biedt om de loonkloof te bestrijden. 

Volgens de recentste cijfers van het Instituut bedraagt het verschil in de uurlonen van vrouwen en mannen 10%. Op jaarbasis leidt dit tot een loonkloof van 23%. Het stelt, net als zij-kant en het ABVV, de status quo vast: de loonkloof per gewerkt uur blijft constant, terwijl die in de brutojaarlonen zelfs licht toeneemt. Dit is te wijten aan het herstel van de typisch mannelijke beroepssectoren in 2010, nadat ze in 2009 forse klappen gekregen hadden. 

Met de Equal Pay Day-campagne ‘Extreme housekeeping’ vroegen zij-kant en het ABVV dit jaar meer aandacht voor de impact van deeltijds werk op de loonkloof. 44% van de vrouwen werkt deeltijds, ten opzichte van 9% van de mannen. Deeltijds werk gebeurt niet zo vrijwillig als vele mensen denken. Voor 52% van de deeltijds werkende vrouwen is de combinatie tussen privéleven en werk de hoofdreden om deeltijds te werken. Bij mannen is dit minder dan één derde (30%). Bij één op tien deeltijds werkenden werd de job enkel deeltijds aangeboden. Nog eens 10% van de deeltijds werkende vrouwen en 15% van de deeltijds werkende mannen vond geen voltijdse job. 

De loonkloof tussen deeltijds en voltijds werkenden wordt bovendien groter, terwijl die tussen vrouwen en mannen licht afneemt, zowel bij deeltijdwerkers als voltijdwerkers. Michel Pasteel, directeur van het IGVM, vermoedt het ontstaan van een arbeidsmarkt op twee snelheden, waarbij er een kloof ontstaat tussen goed betaalde banen en minder goed betaalde banen met minder gunstige arbeidsvoorwaarden. 

Een ander aandachtspunt tijdens de Equal Pay Day-campagne dit jaar was uitvoerbaarheid van de loonkloofwet van 2012. Bedrijfsleiders wachtten bijvoorbeeld nog op een modelformulier om de bezoldigingsstructuur binnen hun bedrijf naar geslacht te kunnen analyseren. De website www.loonkloof.be biedt ondernemers nu de mogelijkheid de loonkloof stap voor stap te berekenen en geeft hen concrete tips om haar te verkleinen. 

Men vindt er specifieke berekeningen die rekening houden met de arbeidsduur van de werknemers, de extra voordelen die ze bekomen, het bestaan van een glazen plafond en de mogelijkheid tot opleidingen. De toekenning van extralegale voordelen vergroot de loonkloof bijvoorbeeld, zonder dat dit meteen zichtbaar wordt. Vrouwen hebben minder kans op deze voordelen en ontvangen minder hoge bedragen. Zo liggen de bijdragen voor een aanvullend pensioen bij vrouwen gemiddeld 41% lager dan bij mannen. De tussenkomst in het woon-werkverkeer voor vrouwen ligt gemiddeld 21% lager. 

De website belooft de referentie te worden over de loonkloof. Naast de tools voor ondernemers vinden bezoekers er alle cijfers en publicaties over de loonkloof en dit zowel in Belgisch als Europees perspectief. Een belangrijke stap vooruit in de verkleining van de loonkloof.

Opinie: Zo onschuldig is de loonkloof niet

Het verschil tussen het loon van mannen en vrouwen bedraagt wel degelijk 22 procent, zeggen Inga Verhaert en Vera Claes. En zijn er misschien wel een aantal verklaringen voor te vinden, goed te praten is die kloof zeker niet.

Maar vergis u niet. We vieren geen hoogdag.

We staan daar niet voor ons plezier, op een ontiegelijk vroeg uur, in een late sneeuwbui. We vinden het eerder beschamend dat we, na negen jaar, nog altijd op dezelfde nagel moeten kloppen. zij-kant, de progressieve vrouwenbeweging, loopt zich samen met het ABVV al die tijd de hoge hakken van onder het lijf om de loonkloof onder de aandacht te brengen. Met succes. Want terwijl de loonkloof in 2005 nog 25 procent bedroeg, is dat nu 22 procent. Volgehouden sensibilisering werkt. Wetgevend werk ook. Maar het blijft nodig om de aandacht bij de zaak te houden. Anders dreigt het weer business as usual te worden en blijft de kloof gapen. Tegenover vorig jaar is de kloof tenslotte maar met 0,18 procent gekrompen.

Verpleegster vs. IT’er

Maar dat beruchte cijfer van 22 procent klopt dus niet, schreef Deiteren. Als ze ons Equal Pay Day-dossier had gelezen, dan wist ze dat we zowel met voltijds als deeltijds werkenden in de private sector rekening hebben gehouden. Uiteraard. Alleen zo krijg je een correcte weergave van de feiten.

44 procent van de vrouwen werkt deeltijds. Tegenover maar 9 procent van de mannen. Dat verklaart natuurlijk een deel van de loonkloof. Maar niet volledig. Naast dat deeltijdse werk spelen ook de sectoren waarin veel vrouwen terechtkomen een rol. ‘Vrouwelijke’ sectoren betalen doorgaans minder goed. Ook dat verklaart deels de loonkloof, maar daarom rechtvaardigt het ze nog niet. Waarom worden een verpleegster, een poetshulp en een opvoedster minder naar waarde geschat dan een ingenieur, een chemicus of IT’er?

Dan heb je nog die andere helft van de loonkloof die we niet kunnen verklaren door deeltijds werk. Wél door discriminatie, want dat is het. Ook al wil niet iedereen dat onder ogen zien. Zolang een bioloog als Midas Dekkers op de openbare omroep verkondigt dat vrouwen natuurlijk “maar drie weken per maand gesteld zijn”, is er nog veel werk aan de winkel.

Trouwens, ook de andere redenen waarom vrouwen minder verdienen zijn niet zo onschuldig. Want hoe vrij is de keuze voor deeltijds werken echt? Kan je van een keuze spreken als je thuis alle huishoudelijke werk na je job moet doen, als er niet genoeg kinderopvang is, als er in de sector waarin je werkt alleen deeltijdse banen worden aangeboden. Uit de Arbeidskrachtenenquête van 2010 van de FOD Economie blijkt dat maar 11,57 procent van de deeltijds werkende vrouwen er ook voor kiest om niet voltijds te werken.

Stofzuigen, man!

Ik ben dus blij te mogen lezen dat Deiteren het over één ding met ons eens is: de loonkloof overwinnen doe je door de hindernissen weg te nemen. En, niet te vergeten: door ook de mannen van al die werkende vrouwen te bereiken. Want van stofzuigen verlies je heus je mannelijkheid niet.

Opiniestuk door Inga Verhaert, nationaal voorzitter van zij-kant, en Vera Claes, nationaal secretaris van zij-kant, in De Standaard, 21 maart 2013.

Dit was Equal Pay Day 2013 ... in foto's

Op 20 maart 2013 voerden militanten van het ABVV en vrijwilligers van zij-kant overal in Vlaanderen en Brussel actie tegen de loonkloof tussen vrouwen en mannen. Wij verzamelden enkele leuke foto’s in Antwerpen: